QR code บนสลิปโอนเงินคืออะไร และใช้ตรวจสอบรายการอย่างไร

หากสังเกตสลิปโอนเงินจากแอปธนาคารไทยจะเห็นว่าส่วนใหญ่มี QR code เล็ก ๆ อยู่ที่ด้านล่างหรือมุมใดมุมหนึ่ง หลายคนคิดว่าเป็นแค่ลวดลายตกแต่ง แต่จริง ๆ แล้ว QR นี้มีข้อมูลที่ใช้อ้างอิงรายการโอนนั้น และเป็นประโยชน์กับร้านค้าที่ต้องตรวจสอบสลิปจำนวนมาก

QR บนสลิปมีไว้ทำอะไร

โดยทั่วไป QR บนสลิปถูกออกแบบให้ผู้รับหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสแกนเพื่อตรวจสอบว่ารายการโอนนั้นเกิดขึ้นจริง แทนที่จะต้องเชื่อภาพเพียงอย่างเดียว ข้อมูลภายในมักอยู่ในรูปแบบที่แบ่งเป็นช่อง ๆ (มีรหัสนำหน้าและความยาวกำกับ) ซึ่งโปรแกรมสามารถอ่านแยกส่วนได้ รายละเอียดเฉพาะของแต่ละธนาคารอาจต่างกัน จึงไม่ควรเดาโครงสร้างเอง

ส่วนที่มีประโยชน์ต่อร้านค้าที่สุดคือ "เลขอ้างอิงรายการ" (transaction reference) ซึ่งเป็นตัวระบุรายการนั้นโดยเฉพาะ ร่วมกับข้อมูลธนาคารผู้ส่งในบางกรณี

ร้านค้าใช้ QR ตรวจรายการได้อย่างไร

ตรวจว่ารายการมีอยู่จริง

เมื่ออ่านเลขอ้างอิงจาก QR ได้ ระบบสามารถนำไปตรวจกับผู้ให้บริการตรวจสอบสลิปเพื่อยืนยันรายการ แทนการเชื่อตัวเลขที่เห็นบนภาพ

จับสลิปซ้ำได้เร็วขึ้น

เลขอ้างอิงเป็นตัวระบุรายการ ดังนั้นถ้ามีสลิปใบเดิมถูกส่งมาอีกครั้ง ระบบที่จดเลขนี้ไว้ก็สามารถรู้ได้ทันทีว่าเคยถูกใช้แล้ว ไม่ต้องรอตรวจใหม่ทั้งหมด

ลดการพึ่งพาตัวหนังสือบนภาพ

ภาพที่ถูกแก้ตัวเลขอาจดูเนียน แต่ข้อมูลที่ถอดจาก QR และข้อมูลที่ระบบจดไว้ก่อนหน้าไม่เปลี่ยนตามภาพที่ถูกแก้

PPay ใช้ QR อย่างไร

ใน PPay ระบบมีขั้นตอน "ค้นสลิปล่วงหน้าด้วย QR" โดยอ่าน QR จากรูปสลิป ดึงเลขอ้างอิงออกมา แล้วค้นในรายการสลิปที่ระบบเคยตรวจ หากพบว่าเป็นสลิปที่ถูกใช้ไปแล้ว ระบบจะตอบว่าเป็นสลิปซ้ำจากข้อมูลที่เก็บไว้เองทันที ถ้ายังไม่พบ ระบบจึงส่งไปตรวจกับผู้ให้บริการแล้วบันทึกข้อมูลเก็บไว้ ผลคือคำตอบมาจากข้อมูลของระบบ ไม่ใช่จากตัวหนังสือบนรูป จึงแก้รูปแล้วเปลี่ยนผลไม่ได้ ระบบนี้ไม่ได้ใช้ OCR อ่านตัวอักษร

ข้อจำกัดที่ควรรู้คือ ภาพต้องคมพอให้อ่าน QR ได้ ถ้าภาพถูกครอปทิ้งส่วน QR หรือเบลอมาก ระบบอาจอ่านไม่ได้และต้องอาศัยขั้นตอนตรวจปกติแทน

ตัวอย่างสถานการณ์

สถานการณ์	สิ่งที่เกิดขึ้น
ลูกค้าส่งสลิปใบใหม่ ภาพคมชัด	อ่าน QR ได้ ไม่พบในประวัติ จึงตรวจกับผู้ให้บริการ
ลูกค้าส่งสลิปใบเดิมซ้ำ	พบเลขอ้างอิงในประวัติและถูกใช้แล้ว จึงแจ้งสลิปซ้ำ
ภาพถูกครอปไม่มี QR	ค้นล่วงหน้าไม่ได้ ใช้ขั้นตอนตรวจปกติ

เคล็ดลับให้ QR อ่านได้เสมอ

• ขอให้ลูกค้าส่งภาพต้นฉบับจากแอปธนาคาร ไม่ถ่ายหน้าจอซ้ำ
• อย่าให้ครอปส่วนล่างของสลิปทิ้ง
• ส่งเป็นไฟล์ภาพ ไม่ใช่ภาพที่ผ่านการบีบอัดซ้ำหลายรอบ

QR บนสลิปจึงเป็นเครื่องมือเล็ก ๆ ที่มีประโยชน์มากสำหรับร้านค้า หากสนใจนำไปใช้กับระบบหลังบ้าน ดูภาพรวมได้ที่ เอกสาร API หรืออ่านคำถามที่พบบ่อยที่ FAQ